Hai Bữa Cơm – Một Điều Tôi Chưa Kịp Nói

Có những ngày tôi ngồi trước mâm cơm Nhà dòng, mọi thứ lặng đến mức nghe rõ tiếng muỗng chạm vào chén. Và trong chính sự thinh lặng ấy, ký ức lại trở về rất nhẹ nhàng và chậm như thể đang đợi tôi quay về. Tôi thấy lại một bữa cơm khác. Một bữa cơm rất xa nhưng chưa bao giờ tôi quên được.

Tuổi thơ tôi không giàu, nhưng cũng không đến nỗi thiếu thốn “Có gì ăn nấy”, dì tôi nói vậy, và tôi đã lớn lên trong những bữa cơm giản dị. Ba tôi mất sớm, mẹ đi làm xa, tôi được gửi về sống với dì Tư và cậu Năm trong căn nhà mái lá, nền đất ô dề mềm ẩm.

Bữa cơm ngày ấy rất đơn sơ: một nồi cá kho nhỏ xíu đậm vị, một đĩa rau luộc, một tô canh rau nhà trồng. Dì Tư luôn gắp cho tôi phần thức ăn ngon, rồi nhắc nhở: “Con ăn đi, đừng để nguội. Tôi nhìn dì, rồi lặng lẽ gật đầu. Dì nhìn tôi ăn mỉm cười rồi nói: “Con ăn để lớn.”

Những ngày mẹ về, bữa cơm lại hoàn toàn khác vì có mẹ.  Bữa cơm hôm ấy bao giờ cũng ấm hơn bình thường, mẹ sẽ gắp cho tôi nhiều hơn “Ăn nhiều vô con, coi ốm quá.”. Tôi vừa ăn vừa kể chuyện học đường: “Hôm nay con được cô khen…” Mẹ cười, ánh mắt sáng lên: “Con của mẹ giỏi lắm.” Tôi không nhớ hôm đó có bao nhiêu món ăn, nhưng tôi nhớ rất rõ cảm giác được thương. Có lần, mẹ mua cho tôi một ổ bánh mì Sài Gòn. Tôi ăn rất chậm, đến mức một ổ bánh mì kéo dài suốt cả ngày, không phải vì tôi tiếc mà vì tôi sợ, nếu ăn hết thì cái cảm giác có mẹ bên cạnh cũng sẽ hết theo.

Nhưng trong tất cả những ký ức ấy, có một điều đến bây giờ tôi vẫn thấy ân hận. Tôi nhớ một bữa cơm mà tôi nói một câu rất ngu ngốc. Ngày đó mẹ vừa đi làm về, còn mệt. Mâm cơm vẫn như mọi khi đơn sơ, ít ỏi. Tôi khi đó còn nhỏ, lại hay nghĩ ngợi, và thích những thứ mới nên nhìn mâm cơm, rồi buột miệng phàn nàn: “Ngày nào cũng ăn mấy món này hoài…” Không ai nói gì. Dì Tư vẫn lặng lẽ gắp thức ăn, cậu Năm cúi xuống ăn tiếp, còn mẹ chỉ khẽ nhìn tôi, rồi nhẹ nhàng nói: “Ráng ăn đi con.” Chỉ một câu thôi, không trách, không giận. Nhưng lúc đó tôi không hiểu, và tôi đã không kịp nói lời xin lỗi. Nhưng chính sự nhẹ nhàng ấy… lại theo tôi suốt cả cuộc đời.

Và mãi sau này tôi mới hiểu, để có được mâm cơm “mấy món này hoài” ấy, là bao nhiêu ngày mẹ phải đi xa, bao nhiêu lần dì Tư phải chắt chiu tiền cho cháu, và bao nhiêu yêu thương đã được giấu đi trong từng bữa cơm giản dị. Nhưng lúc đó tôi không hiểu, và tôi đã không kịp nói một lời xin lỗi với mẹ.

Rồi tôi lớn lên. Một ngày, giữa tiếng ve gọi hè, mẹ nói với tôi: “Đi tu đi con, mẹ thấy tu là cõi phúc.” Tôi im lặng rất lâu, rồi đáp: “Con không đi tu đâu, con thấy Cha với các Dì khó tính quá…” Mẹ nhìn tôi, không trách, chỉ nói nhẹ nhàng: “Không ai hoàn hảo hết con à. Mẹ cũng vậy, con cũng vậy. Nhưng Chúa sẽ dạy con nên tốt, nếu con biết cầu nguyện”.

Những lời ấy, ban đầu chỉ là những câu nói thôi. Nhưng rồi theo thời gian, nó trở thành một lời mời gọi lắng đọng trong lòng, và cuối cùng tôi đã quyết định đi tu.

Bữa cơm đầu tiên trong nhà dòng, tôi vẫn nhớ rõ ràng: một gian phòng rộng, bàn ghế đơn sơ, có rất nhiều chị em, trước khi làm dấu đọc kinh ăn cơm, không ai nói chuyện, chỉ có giọng đọc: “Nhân danh Cha và Con và Thánh Thần…” Tôi cúi đầu. Bữa cơm diễn ra trong thinh lặng, chỉ có tiếng muỗng và giọng đọc sách thiêng liêng vang lên. Món ăn cũng giản dị: canh rau, một chút cá kho độn rau củ.

Tôi chợt nhận ra: bữa cơm này giống bữa cơm ngày xưa của tôi đến lạ. Chỉ khác một điều lúc này, tôi đã hiểu. Hiểu vì sao người ta ăn ít, vì sao người ta nhường phần, và hiểu vì sao người ta im lặng. Có lần, một chị lớn tuổi hơn tôi đẩy về phía tôi tô canh trên bàn ăn: “Em dùng thêm đi.” Tôi khẽ đáp: “Dạ…” Chỉ một câu thôi, mà lòng tôi chợt nghẹn lại. Vì tôi nhớ đã từng có người cũng làm như vậy với tôi.

Giờ đây, tôi có hai bữa cơm đáng nhớ. Một bữa cơm của tuổi thơ, nơi tôi đã vô tư nhận lấy yêu thương mà không hiểu hết, và một bữa cơm của đời tu, nơi tôi bắt đầu học cách trao đi trong thinh lặng. Giữa hai bữa cơm ấy có một điều nối lại, đó là sự trưởng thành đi qua một nỗi ân hận.

Tôi không thể quay lại bữa cơm năm xưa để nói với mẹ một lời xin lỗi. Nhưng mỗi ngày, trong bữa cơm này, tôi học cách ăn chậm hơn một chút, biết ơn nhiều hơn một chút, và yêu thương nhiều hơn. Có những điều khi còn sống trong khoảnh khắc ấy, tôi chưa kịp cảm nhận và nói ra. Nhưng sau này chúng sẽ trở thành ánh sáng dẫn lối cho từng bước đi tiếp theo. Chỉ khi đi xa, mới thấy lòng mình quay về, tìm lại những gì đã bỏ lỡ. Và nếu được chọn lại, tôi vẫn muốn quay về với ký ức để nói một câu rất đơn giản: “Mẹ ơi… bữa cơm đó, con nhớ suốt đời.”

Nt. Hoa Xuân