SUY NIỆM TĨNH TÂM THÁNG
Suy Niệm Tĩnh Tâm Tháng 01.2026
CHÚ ĐỀ NHÂN BẢN LÀM ĐẸP ĐỜI TU
Thưa Quý Dì thân mến,
Đời tu không chỉ là chỉ sống những lý tưởng cao đẹp, mà còn là hành trình trưởng thành toàn diện của con người: Từ tính cách, tâm lý, cách ứng xử cho đến đời sống thiêng liêng.
Như một cây muốn vươn cao phải có gốc rễ sâu. Người tu sĩ muốn sống trưởng thành trong ơn gọi phải có nền tảng nhân bản vững chắc. Vì thế, giáo dục nhân bản không phải là “phần phụ” mà là “nền móng” để xây dựng đời tu vững vàng, quân bình và tràn đầy sức sống.
Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, trong Tông huấn Pastores Dabo Vobis (1992), đã khẳng định: ‘Đời sống nhân bản là nền tảng cần thiết của việc đào tạo linh mục’. Trong đó, ngài dành riêng chương V để nói về “việc đào tạo nhân bản như nền tảng của toàn bộ việc đào tạo linh mục”. Vì Ngài khẳng định rằng: nếu một linh mục không có sự trưởng thành nhân bản, thì không thể có sự trưởng thành thiêng liêng, trí thức hay mục vụ.
Từ đó, việc giáo dục nhân bản chính thức được đưa vào chương trình huấn luyện tại các Đại Chủng viện trên toàn thế giới.
Các vị Giáo hoàng sau đó (như Đức Bênêđictô XVI và Đức Phanxicô) đều tiếp tục nhấn mạnh và triển khai nhân bản trong huấn luyện các Đại Chủng Viện.
Nếu linh mục cần đào tạo nhân bản để sống, thi hành chức vụ và phục vụ tốt, thì nữ tu chúng ta cũng cần phải được đào tạo về nhân bản để sống và thực hành trong hành trình dâng hiến và phục vụ như vậy.
Kính thưa Quý Dì,
Bước vào những ngày đầu của năm mới (2026), Chúa muốn quy tụ mỗi chúng ta gặp nhau trong lần tĩnh tâm hôm nay, không phải chỉ để chúng ta cùng nhau bắt đầu lại công việc, nhưng để mình cùng hồi tâm trở về với Chúa và với chính mình, bắt đầu lại tình yêu của mình với Chúa và nhắc nhau thực hành Nhân Bản trong suốt hành trinh dâng hiến của chúng ta.
Xin Chúa Thánh Thần dẫn chúng ta đi vào hành trình nội tâm hôm nay, với sự khiêm tốn, thành thật và ước muốn đổi mới về mặt Nhân bản của mình.
I. NHÂN BẢN LÀ GÌ?
Nhân bản là nghệ thuật sống trọn vẹn căn tính làm người, với những đức tính căn bản phải có, để trở nên “người đúng nghĩa”, rồi từ đó mớ trở thành “người nữ tu của Chúa” đúng và đẹp, để chính đời sống của mình trở thành nét đẹp của Tin Mừng.
II. MỤC ĐÍCH CỦA NHÂN BẢN ĐỜI TU
- Giáo dục nhân bản đời tu không chỉ là dạy cách ứng xử hay phát triển kỹ năng, kiến thức; nhưng là quá trình rèn luyện giúp tu sĩ phát triển con người toàn diện, trưởng thành trong mọi tương quan, để trở nên hình ảnh sống động của Đức Kitô nơi môi trường sống và phục vụ.
- Biết rèn luyện bản thân để sống làm người một cách trọn vẹn, rồi mới sống ơn gọi làm tu sĩ cách sung mãn.
Xây dựng nhân cách trưởng thành:
- Biết chủ động giải quyết vấn đề cách đúng đắn và trong sáng.
- Có bản lĩnh, biết tự chủ, lễ độ, biết lịch sự chào hỏi, biết vui cười. Biết xin lỗi, không tiếc lời cảm ơn và biết sống có trách nhiệm.
Quân bình nội tâm:
Biết làm chủ mình, không bị lôi kéo bởi cảm xúc cực đoan, hay những phản ứng thiếu kiểm soát.
Khả năng yêu thương và phục vụ:
Biết mở lòng đón nhận và cho đi. Tôn trọng mọi người, xây dựng cộng đoàn cũng như phục vụ.
Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II nói: “Không thể có đời sống thiêng liêng trưởng thành nếu nhân bản còn non yếu.”
III. TẦM QUAN TRỌNG CỦA NHÂN BẢN
- Hướng đến trưởng thành
- Biết chăm sóc bản thân: Điều độ trong làm việc, ăn uống, nghỉ nơi, giải trí và thể dục.
- Luôn đơn sơ, có niềm vui và lòng biết ơn.
- Biết học hỏi, sẵn sàng lắng nghe và sửa sai.
- Kiên trì rèn luyện bản thân.
- Không bị lệ thuộc vào vật chất, cảm xúc, dư luận hay nhu cầu được khen.
- Không viện cớ thoái thoát hay đổ lỗi, nhưng sẵn sàng nhận trách nhiệm trong lời nói, hành động.
- Trách nhiệm công việc được giao và hoàn thành cách chu đáo.
- Biết sống tương quan
- Biết vui vẻ đón nhận sống chan hòa (với chị – với em) trong cộng đoàn mình. Không loại trừ. Biết tôn trọng, lắng nghe nhau.
- Biết cộng tác làm việc chung. Khiêm tốn học hỏi và có tinh thần trách nhiệm chung.
- Có lòng nhân ái, bao dung, không ích kỷ, không khép kín.
- Không thiên vị, không so đo, ghen tị hay ganh đua, nhưng cùng nhau vì lợi ích chung.
- Nhân bản gắn liền với đời sống thánh hiến.
Người tu sĩ trưởng thành nhân bản sẽ dễ dàng sống 3 lời khấn hơn:
- Khiết tịnh: Biết làm chủ bản thân và tình cảm.
- Khó nghèo: Sống đơn giản, biết đủ, không đòi hỏi.
- Vâng phục: Biết lắng nghe, tôn trọng và cộng tác.
- Thực hành nhân bản cụ thể:
- Nhận thức và chấp nhận bản thân
* Biết khiêm tốn nhận ra mình là ai.
* Dám đối diện với giới hạn và tính cách của mình, cả ưu điểm lẫn khuyết điểm, để phát huy hoặc học hỏi và thay đổi tốt hơn.
* Không quá tự ti hay tự cao.
* Tự tin nhưng khiêm tốn học hỏi. Không mặc cảm.
- Quản lý cảm xúc và bản năng
* Nhận diện cảm xúc (vui, buồn, giận, sợ…) và điều hướng chúng cách lành mạnh.
* Không quá chìu theo các đòi hỏi tự nhiên của bản năng (lười biếng, thèm ăn, ham ngủ, tìm tiện nghi, tìm cảm giác…).
* Tập sống kiên nhẫn, biết chờ đợi, biết hy sinh chịu khó.
- c. Sự hòa hợp giữa nhân bản và thiêng liêng
Sống đạo đức không phải chỉ ở nhà nguyện, nhưng ở bất cứ nơi nào: Chúa là trung tâm của đời tu: Mọi sinh hoạt… Đạo đức, ăn uống, làm việc, nghỉ ngơi, giải trí… nhưng vẫn là một con người gần gũi, vui tươi, dễ chịu và dễ mến.
IV. NHÂN BẢN TRONG ĐỜI SỐNG CỘNG ĐOÀN
- Nhân bản là nền tảng cho đời tu
- Người nữ tu không chỉ sống thiêng liêng mà còn là con người cụ thể: có cảm xúc, giới hạn, khả năng.
- Yêu thương, nâng đỡ, tha thứ cho nhau. Sống thật với chính mình, quân bình giữa tình cảm – lý trí – ý chí.
- Tôn trọng: Biết tôn trọng sự khác biệt, đón nhận chị em như họ “là”.
- Đơn sơ, chân thành: Nói thật, sống thật, không giả dối, không “hai mặt”.
2. Hoa trái của nhân bản trong đời sống cộng đoàn
* Hãy luôn ý thức mình thuộc về nhau trong cộng đoàn.
* Có khả năng tự chủ, không nóng nảy, không áp đặt.
* Biết cư xử lịch thiệp, lời nói nhẹ nhàng, ánh mắt, nụ cười thân thiện.
* Biết cộng tác, sẵn sàng với việc chung.
* Biết cảm ơn, xin lỗi và tha thứ.
* Yêu thương đón nhận nhau, dù khác biệt tính tình, sở thích, tuổi tác…
* Tạo bầu khí vui tươi, hiệp nhất trong cộng đoàn.
* Giúp nhau sống thánh thiện.
* Giúp đời tu trở thành lời mời gọi hấp dẫn cho môi trường sống và những ai tiếp xúc.
- Thực hành nhân bản trong sinh hoạt đời tu
- Sống hòa hợp, không để cá tính của mình chi phối bầu khí chung.
- Tự đào luyện liên tục. Người tu sĩ luôn là “học viên suốt đời”, không ngừng học hỏi và đổi mới chính mình.
- Trong sứ vụ: tinh thần phục vụ, kỹ năng giao tiếp và sự trưởng thành để sống chứng tá.
- ĐTC Phanxicô dạy: “Ơn gọi không lấy đi những gì của bạn, nhưng trao cho bạn mọi sự.– Và giáo dục nhân bản chính là chiếc cầu giúp bạn đi từ con người tự nhiên đến con người siêu nhiên cách hài hòa “.
V. NÉT ĐẸP NHÂN BẢN CỦA ĐỜI TU
- “Đẹp” không phải chỉ là ngoại hình: khuôn mặt, dáng vóc hoặc tuổi trẻ, duyên dáng.
- Vì có lời khấn, có tu phục, hay sứ vụ.
- Vì có nhiều tài năng, được trọng dụng.
- Vì áo quần hay trang điểm bên ngoài.
Nhưng có thể nói “ĐẸP THẬT“ của nữ tu là:
- Đẹp ở tâm hồn, ở tính cách, vì là người của Chúa và thuộc trọn thuộc về Chúa.
- Đẹp vì sống đúng căn tính đời tu: thực hành tốt 3 Lời Khấn và trung tín từng ngày.
- Đẹp khi là chuyên viên của sự hiệp nhất, làm cho chị em trong cộng đoàn yêu thương nhau, chị em được nâng đỡ, hạnh phúc và được lớn lên.
- Đẹp vì chị em cùng nhau trung tín cầu nguyện: gắn bó với Chúa, để sức mạnh và tình yêu Chúa thấm vào từng lời nói, hành động khi sống với nhau trong cộng đoàn.
- Đẹp vì hiền lành: biết dùng dịu dàng để chữa lành, dùng yêu thương để xây dựng.
- Đẹp trong nhân bản trưởng thành: biết lắng nghe, biết điều chỉnh mình, biết tế nhị trong lời cảm ơn, xin lỗi và tha thứ.
- Đẹp vì sống tốt, sống đẹp, dễ thương với chị em trong cộng đoàn và mọi người chung quanh.
- Đẹp trong nếp sống giản dị, đơn sơ, không đòi hỏi, không so đo, nhưng vui trong những gì khiêm tốn và nhỏ bé.
- Đẹp vì cuộc đời họa lại hình ảnh Chúa: để ai gặp mình cũng cảm được sự bình an, lòng nhân hậu và trái tim mục tử của Ngài.
Là con người ai cũng muốn mình được “đẹp”. Nữ tu càng rất cần đẹp. Nét đẹp bền vững nhất, chính là sống đúng căn tính đời tu (Ba Lời Khấn, đời sống cộng đoàn), đẹp nhân bản và họa lại hình ảnh Chúa Kito trong cuộc đời mình.
VI. NHỮNG THÁCH ĐỐ HIỆN NAY
- Văn hóa cá nhân chủ nghĩa khiến nhiều người chỉ muốn tự đo, thoải mái… không đủ khiêm tốn.
- Khuynh hướng sống hưởng thụ, khiến khó chấp nhận nhau, khó hy sinh và ràng buộc với kỷ luật.
- Thế giới mạng dễ làm suy yếu khả năng sống tương tác thực tế chị em với nhau.
- Đề cao cái “tôi” quá đáng! (Kiêu căng)
- Nhịp sống vội vã dễ làm tu sĩ chỉ lo cho công việc, hay chú trọng bề ngoài, đánh mất sự sâu lắng nội tâm và cầu nguyện.
Kết:
- Nhân bản là “đất tốt” để ơn gọi thánh hiến đâm rễ, phát triển và sinh hoa kết trái.
- Một nữ tu trưởng thành nhân bản sẽ:
- Sống vững vàng ba lời khấn,
- Tạo bầu khí yêu thương trong cộng đoàn, chứng nhân yêu thương nơi môi trường phục vụ,
- Làm chứng tá Tin Mừng cho mọi người.
Nhân bản trong đời tu không chỉ là một giai đoạn huấn luyện ở Nhà Tập, hay trong thời gian Học Viện; nhưng là một hành trình huấn luyện và thực hành suốt đời tu.
Nữ tu có nhân bản không chỉ giúp ta “ở lại” trong ơn gọi, mà còn giúp “ở lại” một cách vui tươi, hạnh phúc và sung mãn.
Hãy ý thức:
“NỮ TU SỐNG NHÂN BẢN LÀ NỮ TU ĐẸP”!
GỢI Ý HỒI TÂM
- Theo tôi, thế nào là một nữ tu đẹp nhất và đúng nghĩa?
- Theo tôi, chân dung đẹp nhất của Nữ tu MTG Cái Mơn ra sao?
- Tôi có đang sống với hình ảnh đó không?
- Chị em MTG Cái Mơn của tôi (nữ tu miền Nam, miền sông nước: Hiền lành, thật thà, đơn sơ, dễ mến dễ thương…) Tôi có còn được đẹp thật như nhiều người khen ngợi không?
- Tôi có ý thức rằng: Đẹp của Nữ tu khác cái đẹp của người đời không?
- Tôi có biết rằng: Nữ tu mà bắt chước làm đẹp như người đời… thì người đời sẽ cười chê và đánh giá thấp đời tu của tôi. Như vậy, là tôi đã làm mất căn tính đời tu của tôi không?
- Tôi có nhận ra những điểm yếu của mình và cố gắng sửa đổi từng ngày không?
- Những gì tôi cần phải sửa đổi, để trở nên nữ tu đẹp đúng nghĩa?
- Tôi có ý thức: mình thuộc về Hội dòng MTG Cái mơn và cộng đoàn tôi đang phục vụ. Tôi phải luôn cân nhắc từng lời nói, việc làm …để tiếng thơm cho Hội dòng và Cộng đoàn tôi?
- Tôi có lắng nghe lời góp ý xây dựng để điều chỉnh đời tu của tôi không?
- Tôi là người tạo hiệp nhất, hay gây chia rẽ?
- Lời nói và hành động của tôi có làm cho “ai đó” bị tổn thương không?
- Sự hiện diện của tôi có gieo bình an, niềm vui, gương sáng cho cộng đoàn và sứ vụ không?
- Tôi có trung thành cầu nguyện, để Chúa hiện diện vả nâng đỡ chị em trong cộng đoàn tôi không?
- Tôi biết cảm ơn, xin lỗi, khen ngợi thật, và động viên đúng lúc không?
- “Ăn trái nhờ kẻ trồng cây”. Tôi có biết ơn các bậc tiền bối trong Hội dòng, những người đi trước đã dày công sức…cho Hội dòng được tồn tại đến nay không?
- Tôi đang là “món quà” hay “gánh nặng” cho cộng đoàn tôi?
- Tôi có thực hành Nhân Bản đời tu, để tôi là “người đẹp đúng nghĩa” của Chúa và của mọi người không?
Lời Cầu Nguyện Kết Thúc Tĩnh tâm.
Lạy Chúa Giêsu hiền lành và khiêm nhường,
Con cảm tạ Chúa đã chọn gọi và giữ gìn con được ờ trong nhà Chúa đến hôm nay, dù biết bao lần con bất trung và phản bội. Xin Chúa thuơng tha thứ, tiếp tục đón nhận con và giữ gìn con cho Chúa.
Chúa ơi,
Trong thinh lặng của lần tĩnh tâm hôm nay, con xin dâng lên Chúa mọi cố gắng của những giới hạn, cũng như khuyết điểm của con.
Xin Chúa làm đẹp đời tu của con bằng trái tim đơn sơ, chân thật và yêu thương.
Xin thanh luyện con, để con trở nên một nữ tu biết sống Nhân bản: Nghĩ đúng, hiểu đúng, làm đúng… sống đẹp và yêu mến đời tu.
Xin Chúa giúp con bắt đầu lại từ hôm nay, với một cố gắng mới, trái tim mới, biết thực hành nhân bản trong cuộc sống để trở thành Nữ tu đẹp của Chúa và của mọi người. Amen.
