CHAY TỊNH ĐÍCH THỰC:
GIẢI PHÓNG TRÁI TIM TRONG KỶ NGUYÊN SỐ

Bài giảng Thứ Tư Lễ Tro – Mùa Chay 2026

Kính thưa cộng đoàn phụng vụ,

Ngày thứ tư Lễ Tro mời gọi chúng ta bước vào một hành trình sa mạc thiêng liêng kéo dài 40 ngày. Khi tro bụi được xức trên trán, chúng ta được nhắc nhở về thân phận hư nát của con người, nhưng đồng thời cũng được mời gọi: “Hãy sám hối và tin vào Tin Mừng”.

Trong bài chia sẻ hôm nay, tôi dựa vào sứ điệp Mùa Chay 2026 của Hội đồng Giám mục Philippines để suy nghĩ về một lời mời gọi vừa mang tính thời đại, vừa mang tính cấp thiết: “Chay tịnh không chỉ là ăn uống, nhưng là đưa Chúa vào trong thói quen sử dụng truyền thông số”.

1. Tác hại của “Cơn lũ kỹ thuật số” trên người Kitô hữu ngày nay

Chúng ta đang sống trong một thế giới mà sự “kết nối” diễn ra mọi lúc, mọi nơi. Nhưng thưa anh chị em, có bao giờ chúng ta tự hỏi: Tại sao giữa một thế giới kết nối không ngừng, con người lại cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết? Tại sao giữa vô vàn thông tin, tâm hồn chúng ta lại trở nên trống rỗng?

Đoạn trích thư thứ hai của Thánh Phaolô gửi tín hữu Côrintô nhắc nhở: “Anh em đã lãnh nhận ân huệ của Thiên Chúa, thì đừng để trở nên vô hiệu” (2Cr 6,1). Ân huệ lớn nhất của Thiên Chúa là sự tự do và khả năng nhận biết Người. Thế nhưng, truyền thông kỹ thuật số đang dần biến chúng ta thành những “nô lệ tự nguyện”.

• Sự xói mòn đời sống nội tâm: Việc liên tục cuốn mình vào điện thoại, mạng xã hội, những video ngắn (reels, tiktok) đã ngốn hết sự chú ý của chúng ta. Ngay khi chúng ta đang dâng thánh lễ, một tin nhắn hay một cuộc gọi cũng làm chúng ta sao nhãng, cũng bắt chúng ta từ bỏ Chúa để đi ra ngoài nhà thờ mà liên hệ. Tâm trí chúng ta giống như một căn phòng luôn bật loa hết công suất, không còn chỗ cho sự thinh lặng. Mà như chúng ta biết, Thiên Chúa nói trong thinh lặng. Khi mất thinh lặng, chúng ta mất đi “ăng-ten” nhạy bén để nhận ra sự hiện diện của Chúa.
• Sự “vắng mặt đầy đủ”: Đây là bi kịch của các gia đình hiện đại. Chúng ta ngồi cạnh nhau trong bữa cơm nhưng mỗi người theo đuổi một màn hình riêng. Con cái thích thú với những nối kết ảo hơn là có tương quan gần gũi và thân thiết với cha mẹ. Mạng xã hội hứa hẹn sự kết nối, nhưng thực chất nó thường dẫn đến sự so sánh, ghen tị và làm suy yếu những mối tương quan chân thực.
• Sự chai sạn tâm linh: Khi mắt chúng ta đã quá quen với những hình ảnh giật gân, những tin tức tiêu cực hoặc những trò giải trí hời hợt, chúng ta trở nên chậm chạp trước vẻ đẹp của Lời Chúa và trước nỗi đau của những người anh em nghèo khổ đang hiện diện bằng xương bằng thịt quanh mình.

2. Thế nào là Chay tịnh đích thực?

Trong bài đọc một, ngôn sứ Giôen đã thốt lên lời của Chúa: “Đừng xé áo, nhưng hãy xé lòng” (Ge 2,13). Thời xưa, người ta xé áo để tỏ lòng sám hối bên ngoài. Thời nay, việc ăn chay của chúng ta có thể chỉ dừng lại ở việc kiêng một vài món ăn, nhưng trái tim vẫn đầy dẫy những xao nhãng và sự ích kỷ. Đó là “xé áo” mà không “xé lòng”.

Chúa Giêsu trong Tin Mừng theo thánh Mátthêu hôm nay cũng dạy: “Khi ăn chay, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm… để chỉ mình Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo thấy mà thôi” (Mt 6,17-18).

Chay tịnh đích thực là một cuộc hoán cải nội tâm. Ăn chay không phải là một màn trình diễn để nhận được “nút Like” từ thế gian. Nó không phải là một hình thức hành xác khổ hạnh để khoe khoang đạo đức. Chay tịnh đích thực là:

• Sự tự nguyện buông bỏ: Buông bỏ những gì đang “thống trị” tâm hồn ta. Nếu điện thoại đang điều khiển cuộc sống của bạn, thì việc bỏ điện thoại chính là một lễ dâng đẹp lòng Chúa nhất.
• Sự giải phóng trái tim: Mục đích của ăn chay là để làm trống tâm hồn. Khi cái bụng không quá no, khi đôi mắt không quá mỏi vì ánh sáng xanh, khi đôi tai không còn bị ù đi bởi tiếng ồn của mạng xã hội, chúng ta mới đủ tự do để yêu thương. Như Sứ điệp Mùa Chay 2026 của ĐGH Leo nhấn mạnh: “Ăn chay không chỉ cho phép chúng ta kỷ luật lòng ham muốn, thanh luyện và làm cho nó tự do hơn, mà còn mở rộng nó, để nó hướng về Thiên Chúa và hướng đến việc thực hành điều thiện.”

3. Thực thi “Chay tịnh truyền thông số” – Đường về cùng Thiên Chúa

Thưa anh chị em, Thiên Chúa không bảo chúng ta đập bỏ điện thoại hay bài trừ công nghệ. Ngài muốn chúng ta làm chủ công cụ đó để tôn vinh Ngài. Dựa trên lời dạy của các vị Mục tử, tôi mời gọi anh chị em thực hành những bước “Chay tịnh số” cụ thể trong Mùa Chay này:

• Thanh lọc không gian thiêng liêng: Hãy thử quy tắc “Giờ Thánh đầu ngày và cuối ngày”. Đừng để điện thoại là thứ đầu tiên bạn nhìn vào khi thức dậy và là thứ cuối cùng bạn chạm tới trước khi ngủ. Hãy dành ít nhất 15-30 phút đó cho Chúa qua kinh sáng, kinh tối.
• Thanh lọc các mối quan hệ: Trong các bữa ăn gia đình, hãy thiết lập “vùng không thiết bị”. Hãy nhìn vào mắt nhau, lắng nghe nhau thay vì nhìn vào màn hình. Đó là lúc chúng ta thực sự “xé lòng” để tình yêu tràn vào.
• Thực hành “Nhịn số” (Digital Fast): Đặc biệt trong ngày thứ tư lễ tro hôm nay và những ngày trong Mùa Chay, anh chị em có dám tắt điện thoại trong một khoảng thời gian nào đó để đọc một đoạn Lời Chúa, một cuốn sách, đi tham dự Thánh lễ, đi viếng Thánh Thể, quan tâm và gặp gỡ một người nào đó, hoặc đơn giản là dạo bước giữa thiên nhiên để thấy Chúa hiện diện trong vạn vật không?
• Biến công nghệ thành công cụ đức hạnh: Thay vì chia sẻ những tin đồn thất thiệt hay những lời chỉ trích, hãy dùng trang cá nhân của bạn để lan tỏa một câu Lời Chúa, một thông điệp hy vọng. Hãy để truyền thông số trở thành cầu nối lòng nhân ái hơn là nguồn cơn của sự xao nhãng. ĐGH Leo nói trong sứ điệp Mùa Chay 2026: “Tôi muốn mời gọi anh chị em một hình thức kiêng khem rất cụ thể nhưng thường ít được coi trọng: đó là kiêng bớt những lời nói gây tổn thương và đau lòng cho người khác. Hãy bắt đầu giải giới nơi ngôn ngữ của mình: từ bỏ lời cay nghiệt, những xét đoán vội vàng, việc nói xấu người vắng mặt không thể tự bảo vệ mình, và những lời vu khống. Thay vào đó, hãy học cách cân nhắc lời nói và nuôi dưỡng sự hiền hòa: trong gia đình, giữa bạn bè, nơi làm việc, trên mạng xã hội, trong các cuộc tranh luận chính trị, trên các phương tiện truyền thông, và trong các cộng đoàn Kitô hữu. Khi đó, nhiều lời nói thù hận sẽ nhường chỗ cho những lời hy vọng và bình an.”

Anh chị em thân mến,

Mùa Chay là thời gian của niềm vui – niềm vui của người được đổi mới. Khi chúng ta “lùi lại” một bước trước sự thái quá của thế giới số, chúng ta không mất đi điều gì cả. Trái lại, chúng ta giành lại được sự thinh lặng nội tâm quý giá. Chúng ta tìm lại được chính mình và quan trọng nhất, chúng ta tái khám phá ra một Thiên Chúa “từ bi và nhân hậu, chậm giận và giàu tình thương” (Ge 2,13) đang đứng đợi chúng ta nơi góc kín đáo của tâm hồn.

Ước mong rằng sau 40 ngày chay tịnh truyền thông này, tâm hồn chúng ta không còn bị “nhiễu sóng”, nhưng sẽ nhạy bén hơn để nghe tiếng Chúa, đôi tay chúng ta sẽ rộng mở hơn để phục vụ tha nhân, và trái tim chúng ta sẽ bừng sáng niềm vui phục sinh.

Xin Mẹ Maria, mẫu gương của sự thinh lặng và lắng nghe Lời Chúa, đồng hành và giúp chúng ta trung thành với quyết tâm này. Amen.